Jak obniżyć ceny paliw? Prezydent Nawrocki kieruje do Sejmu ustawę 'Paliwo kosztuje normalnie'

Prezydencka ofensywa legislacyjna: Projekt ustawy PKN trafia na Wiejską

W odpowiedzi na rosnące napięcia na rynku surowcowym oraz uderzające w portfele Polaków podwyżki na stacjach benzynowych, prezydent Karol Nawrocki skierował do Sejmu autorski projekt nowelizacji ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa.

Inicjatywa, roboczo nazwana w Kancelarii Prezydenta ustawą PKN – „Paliwo kosztuje normalnie”, wprowadza bezprecedensowy zestaw narzędzi interwencyjnych. Ich celem jest natychmiastowe ukrócenie nadmiernych marż koncernów paliwowych oraz zapewnienie państwu mechanizmów szybkiego reagowania w momentach gwałtownych zaburzeń rynkowych.

Koniec z drenowaniem kieszeni kierowców: Limity marż w ujęciu kwotowym

Kluczowym i najbardziej rewolucyjnym filarem prezydenckiego projektu jest mechanizm czasowego ograniczania marż rafineryjnych, importowych i sprzedażowych. Co istotne, autorzy projektu zdefiniowali te limity w wielkościach kwotowych, a nie procentowych.

Jak podkreślono w uzasadnieniu ustawy, ograniczenie kwotowe pozwala precyzyjnie oddzielić uzasadniony wzrost kosztów surowca (wynikający z notowań baryłki ropy na giełdach światowych) od sztucznego pompowania zysków przez monopolistów i pośredników. W warunkach kryzysowych Rada Ministrów otrzyma uprawnienie do wydania rozporządzenia wprowadzającego maksymalne pułapy marżowe na okres do jednego miesiąca, z możliwością przedłużania, lecz łącznie na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy w danym roku.

Główne założenia projektu ustawy „Paliwo kosztuje normalnie”:

• Sztywny limit marż kwotowych: Blokada możliwości generowania nadzwyczajnych zysków na przerobie i dystrybucji paliw w sytuacji rynkowego szoku.
• Zawieszenie podatku od sprzedaży detalicznej: Czasowe zwolnienie sprzedaży benzyn silnikowych, oleju napędowego i biokomponentów z podatku handlowego, co ma bezpośrednio obniżyć cenę na dystrybutorze.
• Elastyczna obniżka akcyzy: Upoważnienie dla rządu do szybkiego obniżania stawek podatku akcyzowego w drodze rozporządzenia bez konieczności każdorazowego przeprowadzania wielotygodniowej ścieżki parlamentarnej.
• Rozszerzenie przesłanek ceny maksymalnej: Możliwość odgórnego wyznaczenia ceny maksymalnej na stacjach benzynowych w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych zakłóceń dostaw.
• System raportowania i kary administracyjne: Nałożenie na podmioty paliwowe obowiązku bieżącej sprawozdawczości marżowej oraz wprowadzenie dotkliwych sankcji finansowych za próby omijania limitów ustawowych.

Presja na rząd i parlament: Czy Sejm poprze inicjatywę głowy państwa?

Skierowanie projektu do laski marszałkowskiej stawia większość rządzącą i parlament przed poważnym testem politycznym i gospodarczym. Zwolennicy projektu argumentują, że w dobie wysokiej inflacji i nieprzewidywalnej sytuacji geopolitycznej państwo musi dysponować twardymi instrumentami ochrony obywateli przed spekulacją.

Krytycy z kolei podnoszą argumenty o ryzyku zachwiania płynności finansowej importerów paliw oraz potencjalnych problemach z dostępnością surowca w przypadku zbyt restrykcyjnego określenia dopuszczalnych marż. Ostateczny kształt przepisów będzie przedmiotem gorącej debaty podczas nadchodzących posiedzeń komisji sejmowych.