Arktyczny węzeł gordyjski Donalda Trumpa: Strategiczne porozumienie z Danią o zasoby Grenlandii i militarna blokada chińskiego Jedwabnego Szlaku

Arktyczny zwrot Waszyngtonu i finał wieloletnich negocjacji z Kopenhagą

W sobotę dziewiętnastego września dwa tysiące dwudziestego szóstego roku światowe agencje prasowe obiegła wiadomość, która w fundamentalny sposób przedefiniuje równowagę sił w strefie polarnej na nadchodzące stulecie. Donald Trump, podczas specjalnego oświadczenia prasowego, ogłosił zawarcie trójstronnego porozumienia ramowego pomiędzy Stanami Zjednoczonymi, Królestwem Danii oraz autonomicznym rządem Grenlandii w Nuuk. Dokument, nad którym dyplomaci i stratedzy wojskowi pracowali w ścisłej tajemnicy przez ostatnie kilkanaście miesięcy, kładzie kres wieloletnim sporom i niepewności co do statusu największej wyspy świata. To, co w dwa tysiące dziewiętnastym roku zostało powszechnie uznane za dyplomatyczną ekstrawagancję i ekscentryczny kaprys miliardera proponującego wykupienie wyspy, przekształciło się w bezwzględnie skalkulowany traktat o partnerstwie strategicznym, surowcowym i obronnym.

Porozumienie nie przewiduje co prawda formalnej zmiany suwerenności terytorialnej Grenlandia pozostaje integralną, autonomiczną częścią Królestwa Danii jednak przyznaje Stanom Zjednoczonym bezprecedensowe uprawnienia gospodarcze i militarne. W zamian za wielomiliardowy pakiet inwestycji infrastrukturalnych, bezpośrednie wsparcie budżetowe dla lokalnej administracji w Nuuk oraz gwarancje transferu najnowocześniejszych technologii odsalania wody i zielonej energii, Waszyngton uzyskał wyłączność na koncesje wydobywcze w kluczowych rejonach wyspy oraz prawo do niemal nieograniczonej rozbudowy infrastruktury wojskowej pod egidą sił zbrojnych USA i Sojuszu Północnoatlantyckiego. Decyzja ta zapadła w momencie, gdy topniejące pokrywy lodowe Arktyki otwierają nowe szlaki żeglugowe, a wyścig o kontrolę nad surowcami przyszłości wkracza w decydującą fazę.

Podpisanie porozumienia jest owocem głębokiej zmiany myślenia strategicznego w Waszyngtonie. Jeszcze kilka lat temu Arktyka była traktowana przez amerykańskich decydentów jako peryferyjny teatr działań, zdominowany przez zagadnienia naukowe i klimatyczne. Gwałtowny wzrost rosyjskiej obecności militarnej na północy oraz rosnące ambicje Chińskiej Republiki Ludowej, dążącej do stworzenia Polarnego Jedwabnego Szlaku, wymusiły na administracji amerykańskiej rewizję dotychczasowej doktryny powściągliwości. Porozumienie z Danią i rządem w Nuuk stanowi formalne wdrożenie zaktualizowanej Doktryny Monroe dla obszaru arktycznego, jednoznacznie sygnalizując rywalom, że Ameryka Północna nie dopuści obcej obecności gospodarczej ani wojskowej w swoim bezpośrednim sąsiedztwie.

Dla rządu duńskiego w Kopenhadze negocjacje te były dyplomatycznym stąpaniem po cienkim lodzie. Dania musiała zrównoważyć swoje zobowiązania sojusznicze w ramach NATO, zachować integralność Wspólnoty Narodów Królestwa Danii oraz odpowiedzieć na coraz silniejsze dążenia niepodległościowe grenlandzkich partii politycznych.

Warto przypomnieć, że idea przejęcia kontroli nad Grenlandią przez Stany Zjednoczone ma głębokie korzenie historyczne. Już w tysiąc osiemset sześćdziesiątym siódmym roku, tuż po zakupie Alaski od Imperium Rosyjskiego, amerykański sekretarz stanu William Seward badał możliwość nabycia Grenlandii i Islandii. Prawdziwie poważna próba miała jednak miejsce w tysiąc dziewięćset czterdziestym szóstym roku, kiedy prezydent Harry Truman zaoferował Danii sto milionów dolarów w złocie za cesję wyspy. Choć Kopenhaga wówczas odmówiła, podpisane pięć lat później porozumienie obronne dało Amerykanom prawo do bezterminowego utrzymywania baz wojskowych. Dzisiejsze porozumienie Donalda Trumpa jest zatem zwieńczeniem osiemdziesięcioletnich wysiłków amerykańskiej dyplomacji, doprowadzonym do końca w realiach nowej zimnej wojny technologicznej.

Ostateczny kompromis, wypracowany przy udziale premiera Danii oraz szefa rządu Grenlandii, pozwala wszystkim stronom ogłosić historyczny sukces: Grenlandia zyskuje potężne źródło finansowania własnego rozwoju, Dania umacnia pozycję kluczowego partnera Waszyngtonu, a Stany Zjednoczone zamykają geopolityczną lukę w obronie kontynentu.

Skarbiec pod wieczną zmarzliną i geologiczna bitwa o metale ziem rzadkich

Prawdziwym jądrem porozumienia nie są jednak bazy wojskowe ani prestiż terytorialny, lecz to, co kryje się setki metrów pod grenlandzkim lodem i skałami. Według raportów Służby Geologicznej Stanów Zjednoczonych oraz Duńskiego Instytutu Geologicznego, Grenlandia posiada jedne z najbogatszych i najmniej wyeksploatowanych na kuli ziemskiej złóż metali ziem rzadkich, bez których nowoczesna cywilizacja technologiczna po prostu przestaje istnieć. Szczególnym punktem zapalnym jest płaskowyż Kvanefjeld na południu wyspy oraz sąsiednie złoże Tanbreez. Szacuje się, że koncentracja takich pierwiastków jak neodym, prazeodym, dysproz, terb czy europ wynosi tam miliony ton, co stawia Grenlandię w jednym rzędzie z najbogatszymi rejonami wydobywczymi w Chinach i Australii.

Znaczenie tych minerałów dla współczesnego przemysłu ma charakter bezwzględnie krytyczny. Neodym i dysproz są fundamentem do produkcji magnesów trwałych o najwyższej gęstości strumienia magnetycznego, które stanowią serce każdego silnika samochodu elektrycznego, generatora morskiej turbiny wiatrowej oraz serwomotorów precyzyjnego sterowania lotem w myśliwcach piątej i szóstej generacji. Do tej pory Stany Zjednoczone oraz kraje Unii Europejskiej pozostawały w dramatycznej zależności od Chińskiej Republiki Ludowej, która kontroluje niemal siedemdziesiąt procent światowego wydobycia i ponad dziewięćdziesiąt procent globalnych mocy rafinacji tych surowców. Podpisany traktat daje amerykańskim konsorcjom państwowo-prywatnym zielone światło na budowę zintegrowanych kopalni i zakładów przetwórczych bezpośrednio na terytorium Grenlandii, eliminując ryzyko szantażu surowcowego ze strony Pekinu.

Geolodzy podkreślają, że grenlandzkie złoża charakteryzują się unikalnym składem mineralogicznym. W przeciwieństwie do wielu złóż chińskich, gdzie metale ziem rzadkich występują w glinach jonowych trudnych do bezpiecznej ekologicznie rafinacji, minerały z Kvanefjeld i Tanbreez, takie jak eudialit i steenstrupina, pozwalają na zastosowanie nowoczesnych metod hydrometalurgicznych. Nowo opracowane amerykańskie technologie separacji membranowej i ługowania kwasowego w obiegu zamkniętym umożliwiają odzyskiwanie pierwiastków o czystości przekraczającej dziewięćdziesiąt dziewięć i dziewięć dziesiątych procenta bez konieczności zanieczyszczania lokalnych wód gruntowych.

Co więcej, oprócz metali ziem rzadkich, grenlandzka skorupa ziemska skrywa olbrzymie zasoby litu, tytanu, wanadu, niklu, platynowców oraz grafitu. Są to dokładnie te surowce, które Pentagon oraz Departament Energii USA zakwalifikowały jako materiały o znaczeniu krytycznym dla bezpieczeństwa narodowego. Zabezpieczenie stabilnego łańcucha dostaw tych pierwiastków na terytorium sojusznika pozwala Stanom Zjednoczonym na uniezależnienie produkcji baterii nowej generacji i komponentów półprzewodnikowych od niestabilnych dostawców z Afryki i Azji.

Monopol Pekinu i dyplomatyczna szachownica wokół lodowych szlaków

Aby zrozumieć wagę ogłoszonego w sobotę porozumienia, należy cofnąć się o kilka lat i przeanalizować zakulisowe działania chińskich dyplomatów i państwowych koncernów w Arktyce. Pekin od dawna oficjalnie określa się mianem państwa bliskiego Arktyce i w ramach strategii tak zwanego Polarnego Jedwabnego Szlaku próbował systematycznie podporządkować sobie grenlandzką gospodarkę. Chińskie firmy, na czele z gigantem wydobywczym Shenghe Resources oraz państwowym konsorcjum nuklearnym CNNC, przez lata skupowały udziały w spółkach eksploracyjnych na wyspie, oferując lokalnym władzom w Nuuk miliardowe pożyczki na budowę lotnisk, portów i dróg, w zamian za koncesje na wydobycie metali ziem rzadkich i uranu.

Waszyngton obserwował te ruchy z rosnącym niepokojem, zdając sobie sprawę, że wpadnięcie Grenlandii w chińską pułapkę zadłużeniową oznaczałoby instalację infrastruktury podwójnego przeznaczenia tuż u północnych granic Ameryki Północnej. Już podczas swojej pierwszej kadencji Donald Trump naciskał na rząd w Kopenhadze, aby ten zawetował chińskie oferty finansowania rozbudowy grenlandzkich portów lotniczych. Obecny traktat jest ostatecznym cięciem tego węzła gordyjskiego. Amerykanie zobowiązali się w pełni zrekompensować Grenlandii odrzucenie kapitału z Azji, a specjalne klauzule bezpieczeństwa zawarte w umowie bezwzględnie zakazują jakiemukolwiek podmiotowi kontrolowanemu przez państwa spoza sojuszu NATO nabywania udziałów w grenlandzkiej infrastrukturze krytycznej i koncesjach surowcowych.

Chińska reakcja dyplomatyczna na podpisanie porozumienia była natychmiastowa i niezwykle ostra. Rzecznik chińskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych określił działania Stanów Zjednoczonych mianem zimnowojennego anachronizmu i próby zmonopolizowania wspólnego dziedzictwa ludzkości w Arktyce. Za fasadą retoryki kryje się jednak bolesna porażka chińskiej strategii okrążania Północy. Utrata dostępu do złóż Kvanefjeld pozbawia Pekin możliwości zablokowania zachodniej reindustrializacji za pomocą embarga surowcowego, które dotychczas stanowiło jeden z najpotężniejszych asów w rękawie chińskiego kierownictwa.

Amerykańscy analitycy zwracają uwagę, że traktat eliminuje również ryzyko pojawienia się chińskich stacji badawczych o podwójnym przeznaczeniu cywilno-wojskowym wzdłuż wybrzeży Grenlandii. Wcześniejsze doświadczenia ze Svalbardu i innych rejonów polarnych pokazały, że chińskie ekspedycje naukowe często instalowały zaawansowane sensory akustyczne i radary służące do monitorowania ruchów zachodnich okrętów podwodnych. Nowe porozumienie zamyka grenlandzkie fiordy przed jakąkolwiek nieautoryzowaną aktywnością badawczą ze strony państw trzecich.

Kosmiczna forpoczta w strefie podbiegunowej i znaczenie bazy Pituffik

Drugim fundamentalnym filarem porozumienia jest kwestia obronności i bezpieczeństwa w domenie kosmicznej oraz rakietowej. Na północno-zachodnim wybrzeżu Grenlandii, niespełna tysiąc kilometrów od Bieguna Północnego, znajduje się baza Pituffik Space Base, do niedawna znana na całym świecie jako Thule Air Base. Ta najbardziej wysunięta na północ instalacja wojskowa Stanów Zjednoczonych od czasów zimnej wojny odgrywa kluczową rolę w globalnej architekturze odstraszania nuklearnego. To właśnie tam stacjonuje dwunasta Eskadra Ostrzegania Przestrzennego Sił Kosmicznych USA, operująca potężnym radarem wczesnego ostrzegania o zasięgu międzykontynentalnym, który stanowi integralny element systemu wczesnego wykrywania odpalenia rakiet balistycznych BMEWS.

W obliczu gwałtownego rozwoju rosyjskich i chińskich pocisków hipersonicznych oraz militaryzacji Arktyki przez Federację Rosyjską, która reaktywowała dziesiątki baz wojskowych wzdłuż Północnej Drogi Morskiej, baza Pituffik zyskała absolutnie kluczowe znaczenie strategiczne. Porozumienie podpisane przez Donalda Trumpa zakłada gigantyczną modernizację instalacji radarowych, budowę nowych stacji łączności satelitarnej dalekiego zasięgu oraz przystosowanie lotniska do stałego bazowania bezzałogowych aparatów rozpoznawczych wysokiego pułapu i myśliwców przewagi powietrznej F-35. Dzięki temu Stany Zjednoczone zyskują pełną kontrolę nad korytarzem biegunowym, przez który przebiegają najkrótsze trajektorie potencjalnego uderzenia rakietowego pomiędzy Eurazją a Ameryką Północną.

Zmodernizowany radar fazowany AN/FPS-132 w bazie Pituffik otrzyma nową architekturę przetwarzania sygnałów, opartą na zaawansowanych sieciach neuronowych i procesorach gallium-nitride. Pozwoli to na jednoczesne śledzenie setek manewrujących celów hipersonicznych poruszających się na granicy atmosfery i przestrzeni kosmicznej, co dotychczas stanowiło martwe pole tradycyjnych systemów radarowych. W połączeniu z konstelacjami satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej Proliferated Warfighter Space Architecture, baza w Grenlandii staje się centralnym węzłem dowodzenia i naprowadzania dla przyszłych systemów obrony przeciwrakietowej Nowego Jorku, Waszyngtonu i Chicago.

Inwestycje wojskowe obejmą także rozbudowę głębokowodnego portu morskiego w North Star Bay, który umożliwi cumowanie i serwisowanie najcięższych lodołamaczy amerykańskiej straży wybrzeża Polar Security Cutter oraz atomowych okrętów podwodnych typu Virginia. Do tej pory ekstremalne warunki pogodowe i brak odpowiedniej infrastruktury ograniczały operacyjność US Navy w tym rejonie do zaledwie kilku miesięcy letnich. Nowe porozumienie gwarantuje całoroczną obecność logistyczną i wojskową.

Dylemat rdzennych mieszkańców i ekologiczny kompromis w Nuuk

Droga do wypracowania porozumienia była jednak niezwykle wyboista ze względu na skomplikowaną sytuację wewnętrzną na samej Grenlandii. Licząca niespełna sześćdziesiąt tysięcy mieszkańców społeczność wyspy, w przeważającej mierze składająca się z rdzennych Inuitów, przez stulecia żyła z rybołówstwa i polowań. Perspektywa przekształcenia dziewiczej arktycznej tundry w gigantyczne zagłębie górnicze budziła uzasadniony opór lokalnych działaczy ekologicznych oraz części grenlandzkiej elity politycznej, która w dwa tysiące dwudziestym pierwszym roku doprowadziła nawet do uchwalenia zakazu wydobycia uranu, co zablokowało rozwój projektu Kvanefjeld.

Przełom w negocjacjach nastąpił dzięki przyjęciu bezprecedensowych standardów środowiskowych oraz zagwarantowaniu, że lwią część zysków z eksploatacji złóż trafi bezpośrednio do nowo utworzonego Grenlandzkiego Państwowego Funduszu Majątkowego, wzorowanego na norweskim modelu naftowym. Waszyngton zgodził się na sfinansowanie najnowocześniejszych, bezemisyjnych technologii ługowania skał i zamkniętego obiegu odpadów technologicznych, co wyklucza ryzyko skażenia wód fiordów radioaktywnymi izotopami toru czy uranu. Dla rządu w Nuuk jest to geopolityczny bilet do realnej samowystarczalności ekonomicznej. Dochody z wydobycia minerałów krytycznych mają w perspektywie kilkunastu lat zastąpić coroczną dotację blokową z Kopenhagi, otwierając Grenlandii drogę do pełnej, pokojowej niepodległości w ścisłym sojuszu ze Stanami Zjednoczonymi.

Istotnym punktem umowy jest również program transferu wiedzy i edukacji technicznej dla rdzennej ludności. Amerykańskie uniwersytety i korporacje górnicze zobowiązały się do utworzenia w Nuuk Instytutu Inżynierii Polarnej, który wykształci nową generację grenlandzkich geologów, chemików i menedżerów przemysłu wydobywczego. Zapewnia to, że lokalna społeczność nie zostanie zredukowana do roli biernych obserwatorów eksploatacji własnej ziemi, lecz będzie bezpośrednim beneficjentem i współzarządzającym nowo powstającymi kompleksami przemysłowymi.

Kwestia ekologii pozostaje jednak pod ścisłą kontrolą międzynarodowych inspektorów. Topniejące lodowce Grenlandii są jednym z najważniejszych barometrów globalnego ocieplenia, dlatego każda inwestycja przemysłowa będzie podlegać rygorystycznemu monitoringowi satelitarnemu i środowiskowemu. Amerykanie zobowiązali się, że cała energia niezbędna do zasilania kopalni i zakładów rafinacji będzie pochodzić ze źródeł odnawialnych, przede wszystkim z potężnych elektrowni wodnych wykorzystujących spływ wód polodowcowych oraz z morskich farm wiatrowych przystosowanych do pracy w warunkach arktycznych.

Kontrola nad Przesmykiem GIUK i nowa architektura północnej flanki NATO

Z punktu widzenia strategii morskiej i wojskowej porozumienie przypieczętowuje zachodnią dominację nad tak zwanym Przesmykiem GIUK, czyli kluczową bramą oceaniczną pomiędzy Grenlandią, Islandią a Zjednoczonym Królestwem. W realiach potencjalnego konfliktu zbrojnego na dużą skalę przesmyk ten jest jedyną drogą, przez którą rosyjska Flota Północna stacjonująca na Półwyspie Kolskim może przedostać się na otwarte wody Oceanu Atlantyckiego, aby zagrozić szlakom zaopatrzeniowym łączącym Amerykę Północną z Europą.

Dzięki nowej umowie marynarka wojenna Stanów Zjednoczonych US Navy oraz lotnictwo morskie zyskują prawo do budowy zaawansowanych baz hydroakustycznych, portów głębokowodnych dla okrętów podwodnych o napędzie jądrowym oraz instalacji sonarowych SOSUS najnowszej generacji rozmieszczonych wzdłuż grenlandzkich wybrzeży. Pozwala to na stworzenie szczelnej bariery zwiadu morskiego, która w czasie rzeczywistym jest w stanie śledzić każdy ruch nieprzyjacielskich jednostek podwodnych wyposażonych w rakiety manewrujące i strategiczne głowice jądrowe. W połączeniu z niedawnym wejściem Finlandii i Szwecji do NATO, strategiczna pętla wokół arktycznych ambicji Moskwy została ostatecznie domknięta.

Warto również zwrócić uwagę na rosnące znaczenie podmorskich kabli światłowodowych i infrastruktury przesyłowej. W miarę jak szlaki arktyczne stają się żeglowne, rośnie ryzyko sabotażu podmorskiej infrastruktury telekomunikacyjnej łączącej Europę z Ameryką Północną. Porozumienie przewiduje utworzenie stałych patroli morskich i powietrznych, wykorzystujących bezzałogowe samoloty MQ-4C Triton oraz morskie samoloty patrolowe P-8A Poseidon, które będą nieustannie monitorować dno oceaniczne w rejonie Grenlandii, eliminując zagrożenie ze strony rosyjskich okrętów podwodnych specjalnego przeznaczenia takich jak AS-31 Łoszarik.

Dla analityków wojskowych kluczowym aspektem pozostaje również interoperacyjność grenlandzkich instalacji z systemami obrony powietrznej Ameryki Północnej NORAD. W ramach nowo zatwierdzonego budżetu baza Pituffik zostanie zintegrowana z kanadyjskimi stacjami radarowymi wzdłuż Cieśniny Davisa, tworząc jednolity, nieprzerwany parasol radiolokacyjny nad całym biegunem. Dowództwo Północne USA USNORTHCOM zyskuje dzięki temu możliwość natychmiastowej dyslokacji myśliwców przewagi powietrznej i bombowców strategicznych w rejon Arktyki w czasie krótszym niż dwie godziny od ogłoszenia stanu podwyższonej gotowości bojowej.

Dla Sojuszu Północnoatlantyckiego traktat oznacza ostateczną integrację Grenlandii ze strukturą dowodzenia NATO w Norfolk w stanie Wirginia. Choć formalnie Grenlandia była objęta traktatem waszyngtońskim od tysiąc dziewięćset czterdziestego dziewiątego roku, to dopiero teraz zyskuje fizyczną infrastrukturę i procedury operacyjne umożliwiające natychmiastowe przyjęcie sił szybkiego reagowania w razie kryzysu militarnego.

Gospodarcze reperkusje dla europejskiego przemysłu wysokich technologii

Zawarcie porozumienia wywołuje jednak mieszane uczucia w stolicach europejskich, ze szczególnym uwzględnieniem Brukseli, Berlina i Paryża. Z jednej strony Unia Europejska zyskuje stabilne i bezpieczne źródło zaopatrzenia w surowce strategiczne u swojego bezpośredniego sąsiada, co wpisuje się w założenia unijnego aktu w sprawie surowców krytycznych Critical Raw Materials Act. Z drugiej strony fakt, że to amerykańskie podmioty uzyskały wiodącą rolę operacyjną i handlową w grenlandzkich projektach górniczych, budzi obawy przed monopolizacją dostaw przez przemysł amerykański w ramach polityki America First.

W kuluarach europejskich ministerstw gospodarki toczą się gorączkowe rozmowy na temat wynegocjowania specjalnych parytetów importowych dla europejskich producentów baterii, półprzewodników i silników lotniczych. Niemiecki i francuski sektor automotive nie może sobie pozwolić na odcięcie od grenlandzkiego neodymu i litu, zwłaszcza w sytuacji, gdy Pekin coraz częściej wykorzystuje licencje eksportowe jako instrument nacisku politycznego. Sukces Waszyngtonu jest więc jednocześnie gorzką pigułką dla unijnej dyplomacji gospodarczej, która przez lata nie potrafiła zaoferować Grenlandii równie atrakcyjnego i spójnego pakietu inwestycyjnego.

Eksperci do spraw handlu międzynarodowego wskazują, że Europa musi teraz podjąć szybkie decyzje dotyczące partnerstwa z amerykańskimi konsorcjami. Jeżeli Bruksela zdoła podpisać porozumienie o wzajemnym uznawaniu standardów surowcowych, europejskie gigafabryki akumulatorów zyskają stabilny dopływ surowców zwolnionych z ceł i barier handlowych. Jeżeli jednak relacje transatlantyckie ulegną ochłodzeniu, europejscy producenci mogą znaleźć się w kleszczach pomiędzy amerykańskim monopolem technologicznym na Grenlandii a chińskimi restrykcjami eksportowymi.

Szczególną rolę w tym układzie może odegrać Polska, która jest jednym z największych producentów baterii litowo-jonowych w Europie. Dostęp do bezpiecznych dostaw surowców z Grenlandii ma bezpośredni wpływ na stabilność funkcjonowania krajowych zakładów produkcyjnych i tysięcy miejsc pracy w polskim sektorze elektromobilności.

Podsumowanie i wnioski śledcze redakcji Tersel Tech

Ogłoszone przez Donalda Trumpa porozumienie w sprawie Grenlandii to podręcznikowy przykład wielkiej strategii geopolitycznej, w której interesy bezpieczeństwa narodowego, potęga militarna i zasoby surowcowe łączą się w nierozerwalną całość. Waszyngton udowodnił, że w świecie narastającej rywalizacji wielkich mocarstw nie ma miejsca na wahanie. Poprzez zabezpieczenie złóż metali ziem rzadkich, wyparcie wpływów chińskich i modernizację kosmiczno-radarowej forpoczty w Pituffik, Stany Zjednoczone zabetonowały swoją pozycję jako dominującego mocarstwa arktycznego na kolejne dekady. Dla globalnej gospodarki oznacza to początek nowej ery, w której lodowe pustkowia Północy stają się bijącym sercem rewolucji technologicznej i militarnej dwudziestego pierwszego wieku.

Dla czytelników Tersel Tech wniosek jest bezdyskusyjny. W dobie postępującej deglobalizacji i rywalizacji technologicznej kontrola nad surowcami krytycznymi jest równie ważna, jak przewaga w dziedzinie algorytmów sztucznej inteligencji czy zaawansowanych półprzewodników. Bez neodymu, dysprozu i litu najwspanialsze projekty technologiczne pozostają jedynie rysunkami na ekranach komputerów. Podpisując porozumienie o Grenlandię, Stany Zjednoczone zapewniły sobie materialną bazę do utrzymania globalnego przywództwa w nadchodzącym stuleciu.