Kody źródłowe myśliwców F-16 w rękach startupu AI: Doktryna powietrzna przechodzi w erę autonomicznych rojów CCA

Koniec hermetycznego monopolu tradycyjnych gigantów zbrojeniowych

Przez dziesięciolecia oprogramowanie sterujące zaawansowanymi myśliwcami taktycznymi stanowiło najpilniej strzeżoną tajemnicę garstki koncernów zbrojeniowych. Wszelkie modyfikacje algorytmów sterowania lotem, integracja nowych sensorów czy adaptacja systemów radarowych wymagały wieloletnich, kosztujących setki milionów dolarów programów certyfikacyjnych prowadzonych przez oryginalnych producentów maszyn. W obliczu gwałtownego przyspieszenia technologicznego w Azji i na Pacyfiku Pentagon postanowił dokonać radykalnego zerwania z tą tradycją.

W ramach nowej dyrektywy standaryzacyjnej kody źródłowe magistrali danych standardu MIL-STD-1553 oraz interfejsy komputerów misji legendarnych myśliwców F-16 Fighting Falcon oraz F-15EX Eagle II zostały udostępnione wyselekcjonowanej grupie inżynierów z komercyjnych startupów specjalizujących się w autonomii i uczeniu maszynowym. Decyzja ta oznacza wprowadzenie filozofii ciągłego wdrażania oprogramowania (CI/CD) do kokpitów samolotów naddźwiękowych.

Algorytmy reinforcement learning w walce poza zasięgiem wzroku

Kluczowym celem operacji nie jest jedynie zastąpienie człowieka za sterami, lecz stworzenie zintegrowanego ekosystemu taktycznego programu Collaborative Combat Aircraft (CCA). Tradycyjny pilot myśliwca, ograniczony fizjologią i zdolnościami kognitywnymi, w nowoczesnym środowisku nasyconym emiterami zakłóceń radioelektronicznych staje się wąskim gardłem systemu dowodzenia. Algorytmy głębokiego uczenia przez wzmacnianie, wytrenowane w milionach symulowanych starć powietrznych, są w stanie kalkulować trajektorie rakiet przeciwlotniczych i wektory uniku w ułamkach milisekund.

Podczas ostatnich prób poligonowych myśliwiec F-16 z oprogramowaniem napędzanym przez agenta autonomicznego przeprowadził pełną sekwencję przechwycenia celu powietrznego, wykonując manewry o przeciążeniach przekraczających 9G, które doprowadziłyby ludzkiego pilota do utraty przytomności. Co istotne, model nie opierał się na sztywnych drzewach decyzyjnych, lecz adaptował profil aerodynamiczny do dynamicznie zmieniających się warunków turbulencji i zakłóceń radarowych.

Człowiek jako zarządca roju, a nie operator sterów

W nowej doktrynie wojennej załogowy myśliwiec przestaje być platformą bezpośrednio atakującą pozycje wroga. Zamiast tego załoga staje się mobilnym centrum dowodzenia kontrolującym rój bezzałogowych skrzydłowych (loyal wingman). Drony towarzyszące, wyprodukowane z wykorzystaniem tanich materiałów kompozytowych i gotowych podzespołów komercyjnych, biorą na siebie ryzyko zbliżenia się do nieprzyjacielskich systemów obrony powietrznej, dokonując laserowego podświetlania celów lub działając jako przynęty elektromagnetyczne.

Oprogramowanie opracowane przez startupy defence-tech pozwala na automatyczną synchronizację działań nawet kilkudziesięciu maszyn bez konieczności stałego transmitowania rozkazów radiowych, co zabezpiecza formację przed wrogim namierzeniem pasywnym. Każdy aparat w roju wie, jaka jest intencja nadrzędna misji i samodzielnie redystrybuuje zadania w przypadku zestrzelenia sąsiednich jednostek.

Wnioski dla Sił Powietrznych RP

Dla Polski, która eksploatuje 48 zmodernizowanych myśliwców F-16 C/D Block 52+ oraz wdraża do służby maszyny F-35A Husarz i FA-50, amerykańska rewolucja w oprogramowaniu stwarza unikalne szanse. Zamiast czekać dekadę na kolejne pakiety modernizacyjne od zagranicznych koncernów, polskie wojskowe instytuty badawcze oraz rodzime firmy sektora AI mogą włączyć się w tworzenie modułowych aplikacji misyjnych. Odporność na zakłócenia GPS oraz suwerenne algorytmy rozpoznawania obrazowego stają się najważniejszym elementem odstraszania na wschodniej granicy Sojuszu.